Tafsir Atas Hukum Memerangi Orang Kafir Perspektif Maqāṣid al-Qur’ān Abū Bakr Al-Jaṣṣāṣ

Authors

  • Abd. Moqsith Syarif Hidayatullah State Islamic University, Jakarta
  • Hirman Jayadi Universitas PTIQ Jakarta, Indonesia

DOI:

https://doi.org/10.15408/ushuluna.v11i1.49474

Keywords:

Maqāṣid al-Qur’ān, al-Jaṣṣāṣ, ijtihād, nation-state, gālib al-ẓann

Abstract

Artikel ini membahas tafsir ayat-ayat al-Qur’an yang menyerukan perintah memerangi orang kafir dengan pendekatan maqāṣid al-Qur’ān Abū Bakr al-Rāzī al-Jaṣṣāṣ. Fokus kajian diarahkan pada ayat-ayat dalam surah al-Taubah yang sering kali dipahami secara tekstual dan literal, tanpa mempertimbangkan konteks sejarah serta tujuan syariat. Dengan metode ijtihad berbasis dugaan kuat (gālib al-ẓann), al-Jaṣṣāṣ menekankan pentingnya memahami konteks sosial-politik ayat. Pendekatan ini relevan dalam konteks negara bangsa modern seperti Indonesia yang plural dan menjunjung prinsip kewarganegaraan. Melalui maqāṣid al-Qur’ān, artikel ini menegaskan bahwa seruan memerangi orang kafir khususnya pada QS. 9: 5 dan 35 tidak dapat diberlakukan pada nonmuslim Indonesia saat ini. Dengan demikian, tafsir kontekstual berbasis maqāṣid menjadi pendekatan yang inklusif dan solusi dalam menjaga harmoni antarumat beragama di era modern

References

‘Afifah, Farida Nur. “Fanaticism of Madzhab in Interpretation: Study of The Book of Aḥkam al-Qur’ān al-Jaṣṣāṣ.” Jurnal Ushuluddin 28, no. 2 (Desember 2020): 190.

Aḥmad ibn ‘Alī al-Rāzī al-Jaṣṣāṣ. Uṣūl al-Fiqh al-Musamma bi al-Fuṣūl fī Uṣūl. 3 ed. Kuait: Wizārah al-Awqāf wa al-Syu’ūn al-Islāmiyah, 1994.

Al-Aṣfahānī, Al-Rāgib. Mufradāt Alfāẓ al-Qur’ān. Damaskus: Dār al-Qalam, 2009.

al-Asy’arī, Abī al-Ḥasan ‘Alī ibn Ismā’īl. Maqālāt al-Islāmiyīn wa Ikhtilāf al-Muṣallīn. Beirut: al-Maktabah al- ‘Aṣriyyah, 2015.

‘Āsyūr, Muḥammad Ṭāhir ibn. Tafsīr al-Taḥrīr wa al-Tanzīl. Tunisia: Dār al-Tūnisiah, 1984.

Al-Bagdādī, Abī al-Ḥasan ‘Alī ibn Ismā’īl. Tārikh Madīnah al-Islām. Beirut: Dār al-Garb al-Islām, 2001.

Al-Bagdādī, Syihāb al-Dīn Abī ‘Abdillāh Yaqūt ibn ‘Abdillāh al- Ḥamawī al-Rumī. Mu’jam al-Buldān. Beirut: Dār al-Ṣād, 1977.

Al-Fārisī, al-Amīr ‘Alā’ al-Dīn. Ṣaḥīḥ ibn Ḥibbān. Mesir: Dār al-Ma’ārif, t.t.

Haikal, Muhammad Khair. al-Jihād wa al-Qitāl fī al-Siyāsah al-Syar’iyah. Beirut: Dār ībn Ḥaẓm, t.t.

Al-Hanafī, Muḥyi al-Dīn Abī Muḥammad Abd. al-Qādir ibn Muḥammad ibn Muḥammad ibn Naṣrullah ibn Sālim ibn Abī al-Wafā’ al-Qurasyi. al-Jawahir al-Muḍiyah fī Ṭabaqāt al- Ḥanafiyah. 4 ed. Riyad: Hijr, 1993.

ibn ‘Āsyūr. Maqāṣid al-Sharī’ah al-Islāmiyyah, t.t.

‘Itr, Nūr al-Dīn. ‘Ulūm al- Qur’ān al-Karīm. Damaskus: Maṭba’ah al-Ṣabāḥ, 1993.

‘Iyāzī, Al-Sayyid Muḥammad ‘Alī. al-Mufassirūn Hayātihim wa Manhajihim. Taheran: Wazarah al-Ṡaqāfah wa al-Irsyād al-Islāmī, 1386.

al-Jaṣṣāṣ, Abī Bakr al-Rāzī. Syarḥ Mukhtaṣar al-Ṭahāwī. Madinah: Dār al-Sirāj, 2010.

Al-Jaṣṣāṣ. Aḥkām al-Qur’ān. Dār Iḥyā al-Turāṡ al-‘Arabī, 1992.

———. al-Uṣūl fi al-Fuṣūl. Kuait: Wizārah al-Awqāf wa al-Syu’ūn al-Islāmiyah, 1994.

Kamali. Maqasid al-Shariah Made Simple, t.t.

KH. Mahbub Ma’af, Alhafiz Kurniawan. “Hasil-Hasil Munas Alim Ulama & Konferensi Besar Nahdlatul Ulama 2019.” Jawa Barat, t.t.

Khalīlufitsy, Ṣafwat Musṭafā. al-Imām Abū Bakr al-Rāzī al-Jaṣṣāṣ wa Manhajuhu fī Tafsīr. 2 ed. Kairo: Dār al-Salām, 2008.

Al-Khiraqī, Abī al- Qāsim ‘Umar ibn al-Ḥusain. Matn al-Khiraqī ‘Alā Maẓhab Abī ‘Abdillāh Aḥmad ibn Ḥanbal al-Syaibānī. Ṭanṭa: Dār al-Ṣahābah li al-Turāṡ, 1993.

Ma’arif, Ahmad Syafi’i. Percaturan Islam dan Politik, Teori Belah Bambu Masa Demokrasi Terpimpin (1959-1965). Yogyakarta: IRCiSoD, 2021.

Madjid, Nurcholis. Indonesia Kita. Jakarta: PT Gramedia Pustaka Utama, 2004.

Maḥmūd, Manī’ ‘Abd. al-Ḥalīm. Manāhij al-Mufassirūn. Beirut: Dār al-Kitāb al-Banānī, 2000.

Manẓūr, Ibn. Lisān al-‘Arab. Beirut: Dār Iḥyā al-Turāṡ al-‘Arabī, 1999.

Al-Marāgī, Aḥmad Muṣṭafā. Tafsīr al-Marāgī. Kairo: Maktabah wa Maṭba’ah Muṣṭafā al-Bābī al-Ḥalabī wa Aulāduh, 1946.

An-Naim. Islam and the Secular State, t.t.

Al-Naisābūrī, Abī Bakr Muḥammad ibn Ibrahīm ibn al-Munẓir. al-Awsaṭ fī al-Sunani wa al-Ijmā’ wa al-Ikhtilāf. Riyad: Dār Ṭayyibah, 1985.

Al-Naisābūrī, al-Ḥāfiẓ Muḥammad ibn ‘Abdullāh ibn Ḥamdawaih ibn Na’īm ibn al-Ḥākim. al-Mustadrak ‘ala al-Ṣaḥīḥain. Beirut: Dār al-Kutb al-‘Ilmiyah, 2002.

Al-Qaṭṭān, Mannā’. Mabāḥiṡ fī ‘Ulūm al-Qur’ān. Kairo: Maktabah Wahbah, t.t.

Al-Qurṭubī. al-Jāmi’ li Aḥkām al-Qur’ān. Beirut: Muassasah al-Risālah, 2006.

Al-Rāzī, Fakhr al-Dīn. Mafātiḥ al-Gaib. Beirut: Dār al-Fikr, 1981.

Riḍā. Tafsīr al-Manār. Mesir: Dār al-Manār, 1368.

Riḍā, Sayyid Rasyīd. Tafsīr al-Qur’ān al-Ḥakīm. Kairo: Dār al-Manār, 1947.

Al-Shāṭibī. Al-Muwāfaqāt fī Uṣūl al-Sharī’ah. t.t.

Skovgaard-Petersen, Jakob. Defining Islam for the Egyptian State, Muftis and Fatwas of the Dār al-Iftā’. Leiden: Brill, 1997.

Al-Suyūṭī. Al-Itqān fī ’Ulūm al-Qur’ān. Beirut: Dār al-Kutb al-‘Ilmiah, 2012.

Al-Syafi’i. Al-Risālah, t.t.

Al-Ṭabarī, Ibn Jarīr. Jāmi’ al-Bayān ‘an Ta’wīl Āi al-Qur’ān. Beirut: Muassasah al-Risālah, 1994.

Al-Ṭahāwī, Abī Ja’far. Matn al-‘Aqīdah al-Ṭaḥāwīyah. Beirut: Dār ībn Ḥaẓm, 1995.

Ṭanṭāwī, Muḥammad Sayyid. al-Tafsīr al-Wasīṭ li al-Qur’ān al-Karīm. Kairo: al-Risālah, 1987.

Wiharyanto, A Kardiyat. Sejarah Asia Tenggara dari Awal Tumbuhnya Nasionalisme sampai Terbangunnya Kerja Sama Asean. Yogyakarta: Sanata Darma University Press, 2018, t.t.

Al-Ẓahabī, Muḥammad Ḥusein. al-Tafsīr wa al-Mufassirūn. Kairo: Maktabah Wahbah, t.t.

Al-Zarkasyi. Al-Burhān fī ’Ulūm al-Qur’ān. Kairo: Maktabah Dar at-Turaṡ, t.t.

Az-Zuhaili, Wahbah. Tafsir Al-Munir, Aqidah, Syariah, Manhaj. Jakarta: Gema Insani Press, 2013.

Al-Zurqānī, Muḥammad ‘Abd al-‘Aẓīm. Manāhil al-‘Irfān fī ‘Ulūm al-Qur’ān. Kairo: Dār al-Salām, 2021.

Downloads

Published

2025-06-30

How to Cite

Tafsir Atas Hukum Memerangi Orang Kafir Perspektif Maqāṣid al-Qur’ān Abū Bakr Al-Jaṣṣāṣ. (2025). Ushuluna: Jurnal Ilmu Ushuluddin, 11(1), 27-48. https://doi.org/10.15408/ushuluna.v11i1.49474